Avtomatika nədir?
Avtomatika nədir?
Avtomatika – elektrik sistemlərinin təhlükəsiz, etibarlı və avtomatik şəkildə idarə olunmasını təmin edən cihaz və texnologiyaların ümumi adıdır. Müasir yaşayış binalarında, sənaye müəssisələrində, ticarət obyektlərində və istehsalat sahələrində avtomatika sistemləri elektrik enerjisinin düzgün paylanmasını, avadanlıqların qorunmasını və insanların təhlükəsizliyini təmin edir.
Ən sadə dillə desək, avtomatika elektrik dövrəsində baş verən nasazlıqları insan müdaxiləsi olmadan aşkar edir və sistemi qorumaq üçün lazımi tədbirləri görür.
Avtomatika necə işləyir?
Elektrik şəbəkəsində qısaqapanma, həddindən artıq yüklənmə, faza itkisi, gərginliyin normadan artıq yüksəlməsi və ya azalması kimi problemlər yarandıqda avtomatika cihazları saniyələr ərzində reaksiya verir.
Bu cihazlar:
- Elektrik dövrəsini avtomatik ayırır;
- Avadanlıqları yanmaqdan qoruyur;
- Elektrik yanğınlarının qarşısını alır;
- İnsanları elektrik vurması riskindən qoruyur;
- Elektrik sisteminin uzunömürlü işləməsini təmin edir.
Avtomatika açarları nədir?
Avtomatika açarı (Automatic Circuit Breaker) elektrik dövrəsini qısaqapanma və artıq cərəyandan qoruyan əsas elektrik qoruma elementidir.
Köhnə tip sığortalardan fərqli olaraq avtomatika açarları:
- Dəfələrlə istifadə oluna bilir;
- Daha təhlükəsizdir;
- Nasazlıq aradan qalxdıqdan sonra yenidən qoşula bilir;
- Daha dəqiq qoruma təmin edir.
Ən çox istifadə olunan avtomatika növləri
Miniatür Avtomat (MCB)
Ən geniş istifadə olunan avtomatik açardır.
İstifadə sahələri:
- Mənzillər
- Ofislər
- Mağazalar
- Kiçik obyektlər
Üstünlükləri:
- Qısaqapanmadan qoruyur
- Artıq yüklənmədən qoruyur
- Asan quraşdırılır
- Uzunömürlüdür
MCCB (Kalıp Tipli Avtomat)
Yüksək güclü elektrik sistemlərində istifadə olunur.
İstifadə sahələri:
- Zavodlar
- Fabriklər
- İstehsalat müəssisələri
- Böyük ticarət mərkəzləri
Üstünlükləri:
- Daha yüksək cərəyan daşıyır
- Tənzimlənə bilən qoruma funksiyası
- Güclü təhlükəsizlik
RCD (Qaçaq Cərəyan Rele)
İnsan həyatını qoruyan ən vacib avtomatika məhsullarından biridir.
RCD aşağıdakı hallarda elektrik enerjisini dərhal ayırır:
- Elektrik sızması
- İnsan elektrikə toxunduqda
- İzolyasiya problemləri
Kontaktor
Kontaktor elektrik mühərriklərinin və yüksək güclü avadanlıqların avtomatik idarə olunmasını təmin edir.
İstifadə olunur:
- Liftlər
- Nasoslar
- Ventilyasiya sistemləri
- Kondisionerlər
- İstehsalat xətləri
Termik Rele
Elektrik mühərriklərini artıq yüklənmədən qoruyur.
Motor həddindən artıq qızdıqda sistemi avtomatik dayandırır.
Vaxt Releləri
Elektrik avadanlıqlarının müəyyən zaman intervalında işləməsini təmin edir.
İstifadə olunur:
- İşıqlandırma
- Su nasosları
- Avtomatik qapılar
- Sənaye avadanlıqları
Avtomatika məhsullarının üstünlükləri
Keyfiyyətli avtomatika məhsulları aşağıdakı üstünlüklərə malikdir:
✔ Elektrik təhlükəsizliyi
✔ Avadanlıqların uzunömürlü olması
✔ Enerji itkilərinin azalması
✔ Yanğın riskinin minimuma enməsi
✔ Elektrik sisteminin stabil işləməsi
✔ Avtomatik idarəetmə
✔ Aşağı texniki xidmət xərcləri
Avtomatika hansı sahələrdə istifadə olunur?
Bu gün avtomatika sistemləri demək olar ki, bütün sahələrdə istifadə edilir.
Əsas istifadə sahələri:
- Mənzillər
- Villalar
- Ofislər
- Otellər
- Restoranlar
- Ticarət mərkəzləri
- Zavodlar
- Fabriklər
- Su nasos stansiyaları
- Günəş enerji sistemləri
- Generator sistemləri
- Ağıllı ev (Smart Home)
- PLC və sənaye avtomatlaşdırılması
Keyfiyyətli avtomatika necə seçilməlidir?
Avtomatika seçərkən aşağıdakı xüsusiyyətlərə diqqət etmək vacibdir:
- Nominal cərəyan (A)
- Qırma qabiliyyəti (kA)
- Gərginlik dəyəri
- IEC standartlarına uyğunluq
- CE sertifikatı
- İstehsalçı markası
- Zəmanət müddəti
Avtomatika alarkən niyə keyfiyyət vacibdir?
Ucuz və keyfiyyətsiz avtomatika məhsulları aşağıdakı risklər yarada bilər:
- Elektrik yanğınları
- Avadanlıqların sıradan çıxması
- Elektrik vurması
- Enerji itkiləri
- Daimi nasazlıqlar
Məhz buna görə peşəkar elektrikçilər və mühəndislər beynəlxalq standartlara uyğun istehsal olunan avtomatika məhsullarını seçməyi tövsiyə edirlər.